Phản ứng trái chiều về những điều cũ mà… mới! (Entry for July 09, 2008)

Tiếp theo Entry “Lại chở em đi thi…”, Tam Mao sẽ có một vài Entry về Giáo dục – Những điều có thể nằm trong tầm tay, nhưng người ta vẫn cứ loay hoay mãi, làm cho “hậu thế” cứ “mãi là người đến sau” về sự hữu dụng sau khi tốt nghiệp…

Phản ứng trái chiều về những điều cũ mà… mới!

Vẫn phải thi Đại học vào năm 2009

Thời sự VTV ngày 8-7: “Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân, kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông vẫn cần phải được tiếp tục thực hiện một cách nghiêm túc và tin cậy hơn. Nếu kỳ thi này được thực hiện như kỳ thi tuyển sinh Đại học, Cao đẳng hiện nay, thì việc tổ chức 1 kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông quốc gia sẽ được thực hiện vào năm 2010.

Cũng theo quyết định của Phó Thủ tướng, kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông và Bổ túc năm học 2008-2009 sẽ diễn ra từ ngày 28 đến 30/5/2009. Bộ sẽ không tổ chức thi tốt nghiệp lần 2, nhưng các học sinh trượt tốt nghiệp sẽ được Sở Giáo dục Đào tạo cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình gáio dục phổ thông để có điều kiện học nghề”.

Đây được xem như một bước tiến nữa của nền giáo dục VN sau khi ông Nguyễn Thiện Nhân lên làm Bộ trưởng GD-ĐT (nay là Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng). Còn nhớ khi ông Nguyễn Thiện Nhân vừa lên nắm chức Bộ trưởng, nền giáo dục VN xuống cấp, gây bức xúc cho dư luận cả về phương pháp và đạo đức. Thế nhưng, bằng những hành động gần gũi với các thầy cô, học sinh và phụ huynh (viết thư tâm sự, phát động phong trào “nói không”, chia sẻ với phụ huynh và giáo viên về những khó khăn…), người đứng đầu ngành giáo dục đã dần lấy lại được uy tín và sự tự tin cho nghành…

Mặc dù có vài tờ báo và trên blog có vẻ ‘trước khen, sau chê” về những động thái đó, nhưng theo chúng tôi, những gì vị Bộ trưởng “đi” thời gian vừa qua đối với giáo dục là rất cần thiết. Nếu lúc đó không có những bức thư tâm sự gửi cho các báo để thể hiện sự lắng nghe và những trăn trở thì Tân Bộ trưởng khó có thể lấy lại được lòng tin của mọi người. Nếu không phát động phong trào “nói không” thì cũng còn lâu mới nhận được sự ủng hộ của hạt nhân là giáo viên, những người luôn có lòng tự trọng rất cao…

Và đó là những phát động phong trào hợp tâm lý. Chẳng qua, do sau này tần suất xuất hiện của những động thái, phong trào viết thư, “nói không” đó được mở rộng quá nhiều lần, quá nhiều lĩnh vực nên có thể mọi người “bội thực”…

Việc quản lý không chỉ là phát động phong trào được mà phải có cơ chế chặt chẽ. Một số chiến lược phát triển nền giáo dục của Bộ trưởng cũng rõ ràng hơn bao giờ hết. Giá như những chiến lược ấy được thực hiện cách đây mấy năm trước thì hay biết chừng nào. Ngòai việc lo cơ sở vật chất và nâng cao kiến thức, đạo đức và chế độ cho giáo viên, có hai đề án lớn được Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân tuyên bố sau khi nhậm chức một thời gian là: Sẽ tổ chức kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia thay cho thi đại học như hiện nay vào năm 2009 và tăng học phí…

Cả hai đề án này ngay lập tức có những phản ứng trái chiều nhưng, theo chúng tôi, về mặt cơ bản vẫn là chiến lược lâu dài cho giáo dục…

Phản ứng do thói quen cũ

BBC ngày 8-7 viết: “Kế hoạch này (bỏ thi đại học) đã nhận được không ít phản ứng trái chiều cả trước và sau khi quyết định hoãn được đưa ra. Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ, nguyên thứ trưởng Bộ GĐ-ĐT, nói rằng việc dồn hai kỳ thi vào một là không ổn vì tính chất của hai kỳ thi khác nhau. “Mục đích kỳ thi THPT là đánh giá khả năng nói chung của học sinh, trong khi thi đại học là để tuyển chọn người tài sau này đóng góp cho đất nước”. Trong một cuộc gặp với quan chức Bộ GD-ĐT hồi đầu năm, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng đề án liên quan tới toàn xã hội, nên cần phải có tham vấn với giáo viên, học sinh và phụ huynh. Ông Dũng từng được trích lời nói: “Tổ chức kỳ thi quốc gia, các nước làm từ lâu, nhưng Việt Nam phải có cách làm riêng”.

Theo chúng tôi, nói như PGS-TS Trần Xuân Nhĩ ở trên đã cho thấy sự phiến diện. Bởi, để đánh giá khả năng nói chung của học sinh thì khách quan nhất là học bạ của những năm học trung học chứ không phải một kỳ thi. Một học sinh phổ thông nhất thiết phải được đánh giá tòan diện một cách “phổ thông” bằng ghi nhận của các giáo viên trực tiếp giảng dạy chứ không phải qua một vài ngày thi “cưỡi ngựa xem hoa” mà chính xác được. Ở đó, học sinh phải được “xem” cả điểm kiến thức tự nhiên và xã hội, sự rèn luyện về đạo đức, thể dục, thẩm mỹ hay tài năng, năng khiếu để có định hướng đúng cho nghề nghiệp, tương lai. Điều đó chỉ có thể được nhận xét chính xác là ở các giáo viên, những người hàng ngày tiếp xúc với học sinh đó. Phải chăng cần quan tâm nhất là phải quản lý làm sao cho các giáo viên bộ môn cũng như những người có trách nhiệm trong các trường phổ thông phải đánh giá học sinh của mình sao cho khách quan mà thôi. Điều này có thể dễ dàng thực hiện nếu quyết tâm và cũng dễ dàng tham khảo kinh nghiệm của các nền giáo dục tiên tiến khác…

Cũng theo PGS-TS Trần Xuân Nhĩ thì “thi đại học là để tuyển chọn người tài sau này đóng góp cho đất nước”. Ý kiến này một lần nữa đa phần không đúng vì người tài là từ đào tạo mới có chứ không phải thi đậu vào đại học thì đã là tài. Có chăng đó chỉ là năng khiếu, mà tuyển năng khiếu theo cách thức hiện nay là không ổn.

Với cách thức tổ chức thi như hiện nay thì chưa chắc đã tuyển được người tài trong lĩnh vực người đó đậu đại học. Lý do kỳ thi của mình l kỳ thi chung cho tất cả các trường. Sẽ rất phiến diện khi chọn “người tài” của Đại học Luật, Kinh tế hay của các khoa như Tóan, lý, hóa, chế tạo máy, điều khiển tự động… của các trường Kỹ thuật, KHTN… lại chung một đề thi khối A. Để có tài năng phải có năng khiếu và sự rèn luyện. Nếu không có năng khiếu thì rất khó khăn trong việc rèn luyện để trở thành tài năng. Vậy mà người ta đang tuyển chọn năng khiếu tóan, lý, hóa, tin học, các ngành kỹ thuật, luật học, kinh tế học… từ ba “năng khiếu” chung là tóan, lý hóa (Các ngành khối B, C, D… cũng vậy). Chưa nói là cách thi như thế thì thí sinh có thể “luyện tủ’. Nghĩa là sẽ có không ít người đậu đại học chưa hẳn đã có tài, có năng khiếu, mà dạng “luyện mãi thì thi cũng đậu”…

Rõ ràng, các trường của ta cần nghiên cứu, học hỏi cách tuyển sinh đại học của các nước tiên tiến: Tuyển sinh theo học bạ và sự giới thiệu của giáo viên phổ thông; các trường được chủ động xét tuyển và chủ động làm trắc nghiệm năng khiếu phù hợp vào ngành dự tuyển…

Rất tiếc, nhiều khi các vị học giả trong ngành giáo dục của ta được đào từ nhiều nguồn khác nhau nên vẫn hay tranh luận và khó đi đến thống nhất trong hành động. Điều này ảnh hưởng tới sự phát triển chung của cả nền giáo dục nếu không có sự quyết đóan của lãnh đạo…

Phản ứng học phí đại học một phần do tâm lý bao cấp?

Năm ngóai, dư luận lại xôn xao, đa phần là phản ứng về “đề án tăng học phí” của Bộ GD-ĐT. Theo chúng tôi được biết, đề án đó không thể không đặt ra nếu muốn tăng chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, nó vẫn còn hơi sớm. Phản ứng là do dư luận hiểu chưa rõ về đề án…

Trước hết, tăng học phí ở đây là tăng học phí đại học chứ không phải tăng học phí phổ thông trung học trở xuống (Học phổ thông đúng ra là được miễn hòan tòan học phí, nhiều nước làm như vậy rồi, huống gì một nước như VN).

Việc tăng học phí đại học là cần thiết vì người học đã đến tuổi trưởng thành, có thể tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Học phí đại học cao cũng góp phần hạn chế những người không đủ điều kiện và năng lực đi học tràn lan, thiếu định hướng, gây lãng phí cho cả bản thân, gia đình và xã hội. Các nước tuyển sinh thường dễ dàng về đầu vào đại học nhưng rất khó khăn về đầu ra. Vì vậy, có người học hàng chục năm vẫn cứ nợ môn, không thể nào lấy được bằng. Mà học phí học lại cao nữa nên sẽ không cho phép sự chọn lựa việc học thiếu định hướng và hời hợt.

Trong khi đó, đóng góp kinh phí đào tạo cho một sinh viên đại học của nước ta hiện nay, kể cả nhà nước lo, vẫn chưa bằng 1/15 của các nước. Không phải mọi thứ đều vì tiền nhưng nếu đòi hỏi chất lượng cao mà kinh phí đào tạo thấp như vậy thì làm sao có thể có được để mà sánh với các nước được?

Sớm tại vì hàng vạn gia đình nghèo có con em chuẩn bị thi đại học lo lắng không biết xoay tiền làm sao để cho con theo học nổi? Nhiều gia đình có con em đậu mà không phải đĩng học phí vẫn còn khó ‘vượt qua” thì huống gì là đóng, mà đóng ngày càng cao hơn nhiều lần như đề án?…

Thực ra, đó là do hệ thống tín dụng cho giáo dục sau trung học còn rất yếu của nước ta. Vì vậy, ngay từ đầu, Bộ trưởng đã có biện pháp khắc phục dần và đã được Chính phủ chấp thuận chi thêm một khỏan tiền khá lớn để cho HS-SV vay để học. Số tiền vay cũng được nâng lên, thủ tục vay cũng dễ dàng hơn trước một chút. Mặt khác, chế độ học bổng để khuyến khích nhân tài của ta cũng chưa làm đến nơi, thậm chí chưa công bằng nên nhiều người học giỏi vẫn cứ loay hoay cơm, áo, gạo, tiền hơn là tập trung cho kiến thức để ngày một giỏi hơn…

Mặc dù hơi sớm để thực hiện tăng học phí khi hệ thống tín dụng học đường và chế độ học bổng cịn qu non nhưng việc tăng học phí đại học để góp phần nâng cao chất lượng cũng là chiến lược cần thiết. Khi hai điều kiện học phí, học bổng được cải thiện tốt, việc tăng học phí đại học là rất cần vì ngòai chất lượng thì cũng để cho người học có trách nhiệm với bản thân và gia đình. Phụ huynh cũng bớt lo lắng theo kiểu tâm lý bao cấp cho những đứa con đã đến tuổi trưởng thành, có thể chịu trách nhiệm về hành vi của mình, nhất là việc quyết định đi học đại học ngay, hay là làm một thời gian rồi hãy học.

Kinh nghiệm cho thấy người lớn tuổi, từng trải thì học đại học vẫn tốt, thậm chí tốt hơn những người mới học xong phổ thông lên…

Theo chúng tôi, giáo dục nên tập trung chính vào mục tiêu đào tạo nhân lực chứ không nên “nói” là đào tạo nhân tài.

Đại học: Thi vào khó, học ra bị chê! Tại sao?

Cũng VTV tối 8-7, đưa tin về một hội thảo về giáo dục đại học. Trong đó, có một phụ nữ thành đạt thẳng thắn rằng bà đã từng phỏng vấn rất nhiều sinh viên mới ra trường, mà nhận xét chung của bà là”gần như không biết gì nhiều về nghề mà người đến phỏng vấn được đào tạo…”. Tại sao vậy?…. (Sẽ cập nhật tiếp)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s